دختری از اولاد ادینه

بختیاری اریای اصیل

لباس زنان ومردان بختیاری

لباس وپوشش زنان بختیاری:

زنان بختیاری كلاهی بر سر دارند كه آن را لچك می گویند( در برخی گویش ها مانند گویش میوندی آن كلچه نامیده می شود ) . روی لچك منجوق دوزی شده است و دو بند از كنار گوش ها وجود دارد كه برای ثابت نگه داشتن لچك روی سر كاربرد دارد . در قدیم زنانی كه از خانواده های غنی تر بودند جلوی كلچه را سكه دوزی می كردند كه جلوه زیبایی به لچك می داد و این نوع ، به لچك ریالی معروف بود.

c.jpg

روی لچك مینا انداخته می شود كه روی شانه ها و سرتاسر پشت را می پوشاند و دو گوشه آن زیر گلو سنجاق می شود . البته قسمتی از لچك كه منجوق دوزی شده از زیر مینا مشخص است . مینا غالبا از جنس توری است و حدود سه تا چهار متر می باشد.معمولا در هنگام كار و یا عزا دستمالی چهار گوش تیره رنگ به نام كلوت روی مینا می بندند. نحوه بستن كلوت به این نحو است كه دو گوشه آن را تا می كنند تا به صورت نواری پهن در آید . قسمت پهن نوار را روی پیشانی می بندند و دو گوشه آن را در پشت سر گره می زنند و آویزان می كنند.
%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C.jpg

آرایش موها در زیر لچك و بستن مینا به نحوی خاص صورت می گیرد . برای این كار ابتدا موها را از وسط فرق باز می كنند و یك فرق دیگر نیز از روی یك گوش تا گوش دیگر یعنی موهای سر عملا چهار قسمت می شود . دو قسمت پشت سر را جدا گانه می بافند و تبدیل به دو گیسو می كنند . بعضی از زنها به ابتكار خود در انها این گیسوها را به هم وصل می كنند.

پس از بافت گیسوهای لچك را روی سر می گذارند و دو بند آن را زیر گلو گره می زنند. دو قسمتی از موها كه در جلوی سر قار می گیرد از زیر لچگ بیرون می آید به این موها ترنه می گویند ، هر كدام از ترنه ها را به تنهایی می تابند و نوك آن را زیر بند لچك قرار می دهند بعد از این كار نوبت به بستن مینا می رسد.

یك گوشه مینا را درست روی لچك ، بالای گوش راست قرار می دهند و سنجاق می كنند. ادامه مینا را یك دور و نیم دور گردی صورت می چرخانند یعنی از روی سر رد كرده و زیر چانه و باز رد می كنند تا به گوش چپ برسد و بالای گوش چپ سنجاق می كنند. دو مرتبه آن را در جهت عكس چرخانده و رها می كنند. قسمت الاس نمای لچك از زیر مینا بیرون می ماند. پس از بستن مینا دو قسمتاز گیسوی ترنه در دو طرف صورت روی گونه های نمایان است .

معمولا یكی از زیورآلتی كه به لچك و مینا افزوده می شود سیزن بن می باشد سیزن بن زنجیری نقره ای است كه به آن سكه هایی وصل كرده اند و جلوه ای زیبا دارد . دو سر سیزن بن را به بالای دو گوش روی مینا و لچك نصب می كنند و از پشت سر می آویزند .

 لباس وپوشش مردان بختیاری

 شلواردبیت

مردان بختیاری معمولا شلواری مشكی رنگ به پا دارند كه به شلوار دبیت معروف است . خصوصیت بارز و متمایز كننده این شلوار دمپای بسیار گشاد آن است به طوریكه جلوه ویژه ای به این لباس می دهد ؛ عرض دمپای این شلوار معمولا بالای پنجاه سانتی متر می باشد .
chaharmahal3.jpg

پوشیدن شلوار دبیت با كت نیز مرسوم است . معمولا اگر شلوار دبیت را با كت بپوشند ، یك دوال ( كمر بند ) چرمی كه پهنای بالای هفت سانتی متر و چفت رزه ای (سگكی) ساده دار ، را محكم  به كمر شلوار می بندند و اگر شلوار دبیت را همراه چوقا به تن كنند . دوالی چرمی با پهنای كم بر روی كمر شلوار آویزان می كنند. بختیاری ها در انتخاب دوال حساسیت خاصی دارند،  از دوالی چرمی معروف به چرم بلغار بسیار تعریف می كنند و این چرم را بسیار می پسندند.

آنگونه كه مشخص است به دلیل دست و پا گیر بودن شلوار دبیت ، این شلوار نمی توانسته شلواری مناسب برای كوهستان های بختیاری باشد و به احتمال زیاد در قدیم همانگونه كه امروزه مرسوم است ، مردان بختیاری در هنگام كار از شلواری مناسب تر استفاده می كردند ؛ البته برخی از مردان هنگام كار و یا كوهپیمایی دو طرف شلوار را بالا می آورند و در زیر كش كمر قرار می دهند ؛ كه با این كار دمپای شلوار از زیر دست و پا جمع می شود .

برای دوخت شلوار دبیت دسته كم نیاز به دو و نیم متر پارچه مشكی اعلا می باشد .بهترین و مرغوب ترین پارچه دبیت به دبیت حاجی علی اكبری شهرت دارد ؛ مرغوبیت این پارچه به خاطر رنگ ثابت و نرمی آن می باشد . اما در سالهای اخیر نوع بدل این پارچه وارد بازار شده كه مارك همان پارچه اصلی را دارد اما پس از چند بار شستن ، رنگ آن به زردی می گراید .

دوخت این شلوار آنچنان مشكل نمی باشد . معمولا كمر شلوار را با سه كش می دورند تا جلوه ای بهتر داشته باشد ، اما طریقه دیگری برای دوخت كمر شلوار دبیت وجود دارد كه به كمر چین معروف است . در این طرز دوخت ، خیاط با مهارت خاصی كمر شلوار را دوخت می زند به طوری كه دیگر نیازی به كش كمر نیست و كمر شلوار با چفت باز و بسته می شود . شلوار دبیت یك جیب بیشتر ندارد . این جیب در سمت راست قرار می گیرد و با یك زیپ و یا چند چفت بسته می شود .

 چوقا

چوقا بالاپوشی است سفید رنگ ، با خطوط راه راه سیاه ،  بدون آستین و جلو باز كه مردان بختیاری بر تن می كنند. قد آن تا بالای زانو می رسد و معمولا در زیر آن پیراهن آستین دار می پوشند. در مورد خطوط چوقا گفته می شود كه از روی مقبر كورش تقلید شده است . خطوط چوقا به طوری است كه خط های سفید نماد سپنتا مینو ( فرشته نیك ) از پایین به بالا می آیند و خطوط سیاه نماد انگره مینو ( اهریمن ) از بالا به پایین می آیند و بیانگر پیروزی های نهایی خوبی ها بر بدی هاست.

 

در شمال شرقی دزفول دهی به نام لیوس وجود دارد كه سابقا در آنجا چوقایی بافته می شد كه به چوقای لیوسی معروف بود و نمونه پنبه ای آن را برزگرها و كارگرهای بختیاری بر تن می كردند. در حدود هشتاد سال پیش یك نمونه خوب و ریز بافت پشمی از چوقا را زنی از اهالی لیوس برای سالار شجاع كه ایلخان چهارلنگ و از خوانین محمد صالح و پسر عموی علیمردان خان بوده است می بافد و هدیه می فرستد كه از آن پس به چوقای سالاری شهرت یافت و سایر خوانین و اعیان بختیاری نیز بر تن كردند . در حال حاضر نیز چوقای كیارثی بفت ( بافت طایفه كیان ارثی ) به دلیل زیبایی ، كیفیت بالا و وزن بسیار سبك ( وزن آن كمتر از یك و نیم كیاو گرم می باشد ) مقبولیت خوبی دارد و در بین بختیاری ها معروف است.

ریسیدن پشمی كه می خواهند از آن چوقا درست كنند بسیار مشكل است. از بین كلی پشم اعلاء ترین ، نرم ترین و لطیف ترین الیاف آن را انتخاب می كنند و به دقت با صابون می شویند . زنانی كه قصد ریسیدن الیاف چوقا را دارند ، ناخن شصت دست چپشان را مدتی بلند می كذارند . سوراخ كوچكی در ناخن بلند شده ایجاد كرده و پشم را از آن عبور می دهند و به شكاف یك دوك كوچك متصل می كنند . پشم در حد سوراخ ناخن از آن عبور كرده و با حركت دورانی دوك تبدیل به نخ نازك و یكنواختی می گردد. برای پود چوقا همیشه از این نوع خامه استفاده می كنند. و در بعضی موارد تار آن را از پنبه می گیرند.

چوقا نوعی ساده بفت است و برای بافت آن از دار خوابیده استفاده می كنند . تكنیك بافت آن نیز همان تكنیك گلیم بافی است منتها خیلی ریز بافت است و تار و پود نازك دارد.
pattern.php?image=34.jpg



 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و سوم آبان 1389ساعت 1:39  توسط فاطمه کریموند  |